Tăng tốc điện mặt trời mái nhà để giảm áp lực thiếu điện mùa khô

Trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện vào mùa khô ngày càng rõ, tăng tốc điện mặt trời mái nhà đang được xem là một trong những hướng đi thực tế để giảm áp lực cho hệ thống điện. Theo bài viết đăng trên báo Thanh Niên ngày 30/03/2026, TP.HCM vừa kiến nghị ưu tiên cung cấp điện trong giai đoạn cao điểm mùa khô từ tháng 4 đến tháng 6, nhưng về lâu dài, giải pháp hiệu quả hơn vẫn là khuyến khích người dân và doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.

Nguy cơ thiếu điện đang tạo thêm áp lực cho các đô thị lớn

Theo thông tin được dẫn trong bài báo, TP.HCM dự báo công suất cực đại năm nay vào khoảng 9.556 MW và có thể lên tới 10.059 MW. Ở kịch bản này, thành phố có thể thiếu khoảng 354 MW trong khung giờ cao điểm buổi tối từ 17 giờ đến 20 giờ, thậm chí mức thiếu hụt có thể lên tới 723 – 1.226 MW. Đây là một trong những lý do khiến câu chuyện tăng tốc điện mặt trời mái nhà được nhắc lại như một giải pháp cần được thúc đẩy mạnh hơn.

TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 50% tòa nhà công sở và 50% hộ dân sẽ sử dụng điện mặt trời mái nhà. Ảnh minh họa: Báo Đầu tư.

Không chỉ TP.HCM, khu vực miền Nam và miền Bắc đều được dự báo có mức tăng phụ tải điện cao trong năm nay. Điều đó cho thấy áp lực cung ứng điện không còn là vấn đề riêng của một địa phương, mà là bài toán chung của cả hệ thống.

Số người lắp điện mặt trời mái nhà đang tăng rõ rệt

Một điểm đáng chú ý trong bài viết là nhu cầu đầu tư điện mặt trời mái nhà đang tăng lên khá mạnh. Theo ông Nguyễn Quốc Việt, Tổng giám đốc Công ty CP Vinasol, so với cùng thời điểm năm trước, tỷ lệ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà đã tăng khoảng 20 – 40%. Không chỉ số lượng tăng, công suất lắp đặt cũng lớn hơn trước, đồng thời số hộ lắp kèm pin lưu trữ cũng tăng mạnh.

Theo thông tin được nêu, trước đây công suất lắp đặt phổ biến chỉ khoảng 5 – 7 kWh, còn hiện nay nhiều hệ đã tăng lên 15 – 20 kWh. Doanh nghiệp và nhà máy cũng quan tâm nhiều hơn tới mô hình điện mặt trời mái nhà có lưu trữ, khi chi phí đầu tư thiết bị đã trở nên hợp lý hơn. Bài báo cho biết thời gian hoàn vốn hiện có thể chỉ còn khoảng 3 năm, trong khi trước đây có thể lên tới 5 năm.

TP.HCM và các khu vực khác đã có quy mô điện mặt trời mái nhà đáng kể

Theo Sở Công thương TP.HCM, tính đến thời điểm hiện tại, thành phố đã có 1.797 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất lắp đặt khoảng 400,96 MWp. Trong khi đó, theo thông tin từ EVNHCMC, công suất điện mặt trời mái nhà theo cơ chế tự sản, tự tiêu của TP.HCM hiện xấp xỉ 400 MWp.

Ở miền Bắc, EVNNPC cho biết lũy kế đến hết tháng 2 năm nay đã có 2.893 khách hàng phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất 389,9 MW. Những con số này cho thấy nguồn điện phân tán từ mái nhà dân dụng và công trình đã có quy mô tương đối lớn, nhưng vẫn chưa phát huy hết tiềm năng nếu các rào cản chính sách chưa được tháo gỡ.

Vẫn còn nhiều “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Dù nhu cầu tăng cao, bài viết cũng cho thấy việc tăng tốc điện mặt trời mái nhà hiện vẫn gặp không ít vướng mắc. Theo phản ánh, việc triển khai hợp đồng bán phần điện dư lên lưới hiện vẫn đang tạm dừng ở một số nơi do quá trình tính toán lại phân bổ nguồn công suất cho các địa phương sau sáp nhập. Đây được xem là một “điểm nghẽn” tạm thời khiến tốc độ phát triển chưa đạt như kỳ vọng.

Ngoài ra, một số kiến nghị cũng được nêu ra như:

• xem xét nới giới hạn công suất theo quy định hiện hành,
• nâng tỷ lệ điện mặt trời dư được bán lên lưới,
• đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ đăng ký mua bán điện,
• có chính sách khuyến khích lắp kèm pin lưu trữ hoặc thưởng cho điện phát vào khung giờ cao điểm.

Những đề xuất này cho thấy thị trường đang có nhu cầu thực, nhưng cần thêm sự rõ ràng và thông thoáng về chính sách để nguồn điện mặt trời mái nhà phát triển nhanh hơn.

Lắp đặt nhưng vẫn phải thông báo đầy đủ

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là dù khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, các hộ gia đình và công trình khi lắp đặt vẫn bắt buộc phải thông báo cho công ty điện lực địa phương và Sở Công thương để cập nhật số liệu. Theo đại diện EVNSPC, việc này có ý nghĩa quan trọng để ngành điện nắm bắt chính xác phụ tải, từ đó có phương án điều độ và vận hành lưới điện an toàn.

Bài báo cũng cho biết hiện vẫn còn một lượng lớn công trình điện mặt trời mái nhà đã lắp đặt và đưa vào vận hành nhưng chưa hoàn tất thủ tục khai báo theo quy định. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý, mà còn ảnh hưởng đến việc vận hành an toàn của hệ thống điện.

Kết luận

Bài toán điện mùa khô đang cho thấy rõ hơn sự cần thiết của việc tăng tốc điện mặt trời mái nhà. Khi nhu cầu dùng điện tăng nhanh, đặc biệt ở các đô thị lớn và khu vực sản xuất, việc phát triển nguồn điện tự sản, tự tiêu ngay tại chỗ có thể giúp giảm áp lực cho lưới điện, giảm chi phí cho người dùng và hỗ trợ mục tiêu an ninh năng lượng trong dài hạn.

Tuy nhiên, để nguồn điện này phát triển đúng tiềm năng, cần song song cả hai yếu tố: nhu cầu thị trường và cơ chế đủ thông thoáng. Khi chính sách rõ hơn, thủ tục gọn hơn và người dân, doanh nghiệp được hỗ trợ tốt hơn, điện mặt trời mái nhà có thể đóng vai trò lớn hơn trong bài toán cung ứng điện thực tế.

Nguồn tham khảo: Báo Thanh Niên, bài viết “Tăng tốc điện mặt trời mái nhà”, đăng ngày 30/03/2026, tác giả Nguyên Nga. Tăng tốc điện mặt trời mái nhà

EZ Smart Solar cung cấp giải pháp điện mặt trời cho hộ gia đình, nhà xưởng và công trình dân dụng. Với những công trình có nhu cầu điện ổn định, việc tìm hiểu phương án phù hợp từ sớm sẽ giúp chủ động hơn trong quá trình đầu tư và sử dụng lâu dài.

Liên hệ với chúng tôi:

Công ty TNHH Thương mại & Dịch vụ EZ Smart

• Địa chỉ: Số 33 đường Uy Nỗ, tổ 9, xã Thư Lâm, Hà Nội
• Hotline/Zalo: 083 336 6999
• Email: ezsmartsolarvn@gmail.com